Tổng quan
Ý chính của quẻ
Quẻ Địa Sơn Khiêm gợi một hoàn cảnh trong đó giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất. Đây là bản diễn ý hiện đại để hỗ trợ quan sát tình thế, không phải lời dự đoán cố định.
Diễn ý quái từ
Điều cần quan sát
Trọng tâm của Địa Sơn Khiêm là giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất. Điều có lợi là nhận đúng thời, đúng vị trí và điều chỉnh hành động theo hoàn cảnh thực tế.
Tượng: Đất ở trên Núi: hình tượng nhắc người xem kết hợp phẩm chất “tiếp nhận, nuôi dưỡng” với “dừng lại, giới hạn”.
Sáu vị trí · đọc từ dưới lên
Diễn ý các hào
Đây là lúc khởi đầu: quan sát nền móng trước khi tăng tốc.
Trong chủ đề “giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất”, hào 1 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc nội quái, nên trước hết phản ánh nền tảng và nội lực.
Vị trí thứ hai nhấn mạnh sự đúng mực, hợp tác và khả năng đáp ứng.
Trong chủ đề “giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất”, hào 2 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc nội quái, nên trước hết phản ánh nền tảng và nội lực.
Vị trí thứ ba nằm ở ngưỡng chuyển: cần kiểm tra động cơ và rủi ro.
Trong chủ đề “giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất”, hào 3 là vị trí dương — thiên về chủ động và biểu lộ. Nó thuộc nội quái, nên trước hết phản ánh nền tảng và nội lực.
Vị trí thứ tư đã bước sang phạm vi bên ngoài: tiến gần trách nhiệm lớn hơn.
Trong chủ đề “giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất”, hào 4 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc ngoại quái, nên phản ánh cách tình thế biểu hiện ra quan hệ và hành động bên ngoài.
Vị trí thứ năm nói về năng lực dẫn dắt và giữ trung tâm.
Trong chủ đề “giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất”, hào 5 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc ngoại quái, nên phản ánh cách tình thế biểu hiện ra quan hệ và hành động bên ngoài.
Vị trí trên cùng báo hiệu trạng thái đã đi tới cực điểm và sắp đổi.
Trong chủ đề “giá trị thật được giữ thấp và bền như núi trong đất”, hào 6 là vị trí âm — thiên về tiếp nhận và điều chỉnh. Nó thuộc ngoại quái, nên phản ánh cách tình thế biểu hiện ra quan hệ và hành động bên ngoài.
Hệ từ truyện liên quan
Kinh Dịch dẫn gì về quẻ này
Hệ từ dẫn lời hào của quẻ Khiêm: có công mà vẫn khiêm thì giữ được đến cuối. Người làm nên việc lớn mà không tự khoe là chỗ bền nhất của đức.
Hệ từ Thượng truyện · chương 8
Khiêm là tay cầm của đức: có nó mới cầm giữ được mọi phẩm hạnh khác. Quẻ Khiêm dạy giá trị thật được giữ thấp thì không ai dễ phá.
Hệ từ Hạ truyện · chương 7
Khiêm càng ở vị cao càng tỏa sáng. Hệ từ nhắc người có địa vị mà biết hạ mình đúng mực thì uy càng thêm, chứ không giảm.
Hệ từ Hạ truyện · chương 7
- 繫辭上 — Xi Ci I (Hệ từ Thượng truyện)Văn bản cổ, Chinese Text Project, Cổ đại; bản số hóa hiện hành
- 繫辭下 — Xi Ci II (Hệ từ Hạ truyện)Văn bản cổ, Chinese Text Project, Cổ đại; bản số hóa hiện hành